Homeopathie, de methode
Homeopathie is een geneeswijze die al eeuwenoude wortels heeft. Het uitgangspunt is dat een stof die bepaalde klachten kan veroorzaken, diezelfde klachten — in verdunde vorm — ook zou kunnen helpen genezen.
De grondlegger van de moderne homeopathie is Samuel Hahnemann (1755–1843).
Het ontstaan van homeopathie
Al in de oudheid werd gewerkt met stoffen die vergelijkbare symptomen opriepen als de ziekte zelf. Veel van deze middelen waren echter giftig, zoals arsenicum of kwik, waardoor behandelingen soms gevaarlijk waren.
Hahnemann onderzocht hoe ver een stof verdund kon worden zonder de werking te verliezen. Daarbij ontdekte hij dat niet alleen het verdunnen belangrijk was, maar ook het krachtig schudden tussen iedere stap. Dit proces noemde hij potentiëren.
Eén van de eerste middelen waarmee hij werkte was kinine (China), dat verschijnselen kon oproepen die leken op malaria — en juist daartegen bleek het werkzaam te zijn binnen de homeopathische benadering.
Geneesmiddelbeelden en provings
Om te onderzoeken welke effecten een middel had, werden middelen getest op gezonde mensen. Dit noemt men een proving.
Alle symptomen die daarbij werden waargenomen vormen samen het zogenaamde geneesmiddelbeeld.
Aanvankelijk werden zo ongeveer 300 middelen beschreven. Tegenwoordig zijn dat er duizenden.
Het repertorium
Omdat het steeds moeilijker werd om het juiste middel bij een klacht te vinden, werd een systeem ontwikkeld waarin symptomen gekoppeld werden aan mogelijke middelen. Dit overzicht heet het Repertorium.
Daarin kan bijvoorbeeld gezocht worden op:
- hoofdpijn
- kloppende pijn
- angst
- slaapstoornissen
Tegenwoordig gebeurt dit grotendeels met computerprogramma’s, waardoor middelen gemakkelijker met elkaar vergeleken kunnen worden.
Moderne ontwikkelingen binnen de homeopathie
De theorieën van Jan Scholten
Vanaf de jaren ’90 ontwikkelde Jan Scholten nieuwe manieren om homeopathische middelen te begrijpen, vooral middelen uit het mineralenrijk.
Hij zag overeenkomsten tussen:
- levensfasen
- persoonlijke thema’s
- en de positie van elementen in het periodiek systeem.
Volgens deze benadering vertegenwoordigen verschillende reeksen in het periodiek systeem verschillende ontwikkelings- en levensthema’s.
Voorbeelden van thema’s
- Koolstofreeks → geboorte, loskomen van de moeder
- Siliciumreeks → gezin, identiteit en opvoeding
- IJzerreeks → werk, verantwoordelijkheid en maatschappelijke positie
- Zilverreeks → presteren en zichtbaar zijn
- Goudreeks → leiderschap, macht en autonomie
Deze systemen worden door sommige homeopaten gebruikt als hulpmiddel om een passend middel te vinden.
Rajan Sankaran en de “Central Delusion”
Rond dezelfde periode ontwikkelde Sankaran een andere benadering.
Volgens hem kijkt ieder mens vanuit een bepaalde gevoeligheid of “gekleurde bril” naar de wereld. Hij noemde dit de Central Delusion.
Een eenvoudig voorbeeld:
iemand die ooit bang is geworden voor honden kan op iedere hond reageren alsof het een gevaarlijk roofdier is. Volgens Sankaran beïnvloedt zo’n diep gevoel hoe iemand lichamelijk én emotioneel reageert.
Bij consulten wordt daarom soms veel aandacht besteed aan:
- taalgebruik
- emoties
- terugkerende thema’s
- gebaren en lichaamstaal
De verschillende “rijken” binnen de homeopathie
Homeopathische middelen worden vaak onderverdeeld in verschillende groepen of “rijken”.
Het plantenrijk
Middelen uit planten hebben volgens de homeopathische visie vaak thema’s rondom:
- gevoeligheid
- gekwetst zijn
- emoties
- verwerking van indrukken
Een voorbeeld is Ignatia amara.
Het dierenrijk
Middelen uit dieren worden vaker gekoppeld aan thema’s zoals:
- strijd
- rivaliteit
- territorium
- macht en afhankelijkheid
Een voorbeeld is Lachesis, afkomstig van slangengif.
Het mineralenrijk
Bij mineralen draait het volgens deze visie vaker om:
- structuur
- zekerheid
- identiteit
- tekorten of verantwoordelijkheden
Een bekend voorbeeld is Aurum metallicum (goud).
Andere groepen middelen
Daarnaast bestaan er nog:
- Nosoden → middelen gemaakt van ziekteweefsel, bacteriën of virussen
- Imponderabilia → middelen gebaseerd op energie, straling, licht of magnetisme
Voorbeelden hiervan zijn middelen zoals:
- X-Ray
- Electricitas
- Magnetus
Zin of onzin?
Over homeopathie bestaan verschillende opvattingen.
De reguliere geneeskunde werkt vanuit een materialistisch model, waarbij effecten verklaard worden door stoffen die meetbaar invloed hebben op het lichaam.
Homeopathie werkt vanuit een meer holistische visie, waarbij lichaam, geest en energie met elkaar verbonden worden gezien.
Binnen de wetenschap is er discussie over de werking van homeopathie, vooral bij hoge verdunningen waarbij geen meetbare moleculen van de oorspronkelijke stof meer aanwezig zijn.
Voor mij persoonlijk gaat het uiteindelijk om de vraag:
helpt het de patiënt verder?
Niet iedereen heeft baat bij homeopathie, en ook ik kan niet iedereen helpen. Maar juist bij mensen die ondanks reguliere behandelingen klachten blijven houden, kan homeopathie soms een waardevolle aanvullende benadering zijn.